İzmir’in Çeşme ilçesine özgü coğrafi işaretli damla sakızında yılın hasat dönemi başladı. Sakız ağaçlarının gövdelerine temmuz ayının başında açılan çiziklerden sızan damlalar, yaklaşık iki buçuk ay süren sürecin ardından ağaçların dibinden toplanıyor. Kuruyan sakızlar daha sonra temizlenerek çeşitli sektörlerin kullanımına hazırlanıyor.
Çeşme’de yetişen ve “beyaz altın” olarak nitelendirilen damla sakızının kilogramı, 45 ila 50 bin lira arasında alıcı buluyor. Ürünün yalnızca Çeşme ve Sakız Adası’nda yetiştiği belirtilirken, üretim sürecinin zahmetli olması ve bölgeye özgü iklim koşulları damla sakızının değerini artırıyor.
Temmuzda Başlayan Hasat Eylülde Sona Eriyor
Üretici Hasan Ege Tütüncüoğlu, damla sakızının bölgeye has endemik bir bitki olduğunu söyledi. Sakız ağacının değerli bir ürün verdiğini belirten Tütüncüoğlu, ürünün sadece bu bölgede yetişmesinin de önemini artırdığını ifade etti.
Tütüncüoğlu, Cumhuriyet Dönemi’nde sakız ağaçlarının büyük ölçüde yok olduğunu ve sayılarının bine kadar gerilediğini aktardı. 2020 yılından itibaren üreticiler ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar sayesinde Çeşme’de yaklaşık 50 bin sakız ağacının toprakla buluşturulduğunu kaydetti.
Çeşme’de yaklaşık bin dönümlük alanda damla sakızı üretimi yapıldığını belirten Tütüncüoğlu, hasadın haziran ayının sonlarında veya temmuzun ilk haftasında ağaçların çizilmesiyle başladığını anlattı. Çiziklerden iki ila iki buçuk ay boyunca damla akışının sürdüğünü belirten Tütüncüoğlu, eylül ayının ortalarında kuruyan sakızların toplanmaya hazır hale geldiğini söyledi.
Toplanan ham sakızların temizlenmesi ise evlerde gerçekleştiriliyor. Bu işlemin yaklaşık bir ila bir buçuk ay sürdüğünü belirten Tütüncüoğlu, temmuz ayında başlayan üretim ve hasat sürecinin ham sakızların aralık ayına kadar temizlenmesiyle devam ettiğini ifade etti.
Yeni Ağaçlarla Üretim Artacak
Damla sakızının mevcut üretim miktarının yaklaşık 100 kilogram olduğunu açıklayan Tütüncüoğlu, yeni dikilen ağaçların beş yıl içinde ürün vermeye başlayacağını söyledi. Bu ağaçların üretime geçmesiyle Çeşme’de yıllık yaklaşık 1,5 ila 2 ton damla sakızı üretilebileceğini belirten Tütüncüoğlu, böylece ithalatın bir bölümünün karşılanabileceğini dile getirdi.
Çeşme Sakız Üreticileri Derneği Başkanı ve üretici İbrahim Topal da derneğin 2024 yılının haziran ayında kurulduğunu belirtti. Topal, derneğin kuruluşundan bir yıl önce Çeşme damla sakızının coğrafi işaret aldığını ve bu tescilin ürün açısından önemli bir marka değeri taşıdığını söyledi.
Topal, coğrafi işaretli damla sakızının Çeşme’de yetiştiğinin bilindiğini ifade ederek üretimde coğrafyanın, denizden esen rüzgarın, güneşin ve toprağın etkili olduğunu vurguladı. Çeşme’de sakız yetiştirilmeye uygun alanların belirlenmesi amacıyla bir harita mühendisinin tez çalışması yaptığını aktaran Topal, ilçe içindeki bölgelerde dahi uygunluk oranlarının değişebildiğini kaydetti.
Topal’ın verdiği bilgilere göre, Çiftlikköy’de rüzgar, güneş ve toprak gibi ekolojik faktörler yüzde 80-81 oranında uygunluk gösteriyor. Alaçatı’nın bazı bölgelerinde bu oran yüzde 78’e, daha ilerideki alanlarda ise yüzde 76’ya kadar düşüyor.