Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul’da gerçekleştirilen R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantıları’nın ardından yaptığı açıklamada, toplantıya katılan ülkelerin savaşların yaygınlaşmasına karşı ortak görüş taşıdığını belirtti. Fidan, Körfez ve Ukrayna’daki çatışmaların bir an önce sona erdirilmesi ve ateşkes sağlanması gerektiğini ifade ederek, sorunların çözümünde diplomasinin ve diyaloğun tek yol olduğu konusunda uzlaşı bulunduğunu söyledi.
R4 ve R4+E3 formatındaki toplantılar, Fidan’ın ev sahipliğinde İstanbul’da düzenlendi. Görüşmelere Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katıldı. Türkiye’nin girişimiyle yedi ülke, R4+E3 formatında ilk kez bir araya geldi. Program kapsamında ikili görüşmeler de gerçekleştirildi.
R4 Mekanizmasının Gündemi
Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacı taşıyor.
Toplantının R4 kapsamındaki yedinci buluşma olduğunu belirten Fidan, Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan’ın bölgesel sorunları, çözüm yöntemlerini, bugüne kadar atılan adımları ve alınan tedbirleri kapsamlı biçimde ele aldığını söyledi. Fidan, sorunların ulaştığı aşama ile çözüm arayışlarının geldiği noktanın da değerlendirildiğini kaydetti.
Fidan’ın aktardığına göre görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması, İran’a yönelik muhtemel bir saldırı, Husilerin Suudi Arabistan’a düzenlediği saldırı ve çatışmaların nasıl sona erdirilebileceği konuları ele alındı. Filistin, Gazze ve Batı Şeria’nın yanı sıra Lübnan ve Suriye’de istikrarı destekleyebilecek adımlar da toplantı gündeminde yer aldı. Taraflar, bu başlıklara ilişkin görüş ve tedbirlerini yeniden değerlendirdi.
Hürmüz Ve Babü’l-Mendeb’deki Gelişmeler
R4 toplantısının ardından Avrupalı bakanlarla da bir araya geldiklerini belirten Fidan, Avrupa ülkeleri ile önemli İslam ülkelerinin hem bölgesel hem de küresel meseleleri ayrıntılı biçimde değerlendirmesinin önemine işaret etti.
Fidan, gündemin başında iki savaş alanının bulunduğunu söyledi. Körfez’deki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğunu belirten Fidan, Babü’l-Mendeb’in kapanması ve bölgede gemilerin zaman zaman hedef alınmasının yanı sıra Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğinin de büyük ölçüde ortadan kalktığını ifade etti.
Bu gelişmelerin enerji ve gıda ihtiyacının yanı sıra serbest ticaret rejimini de ciddi biçimde etkilediğini belirten Fidan, coğrafi ayrım gözetmeksizin hükümetler üzerinde vatandaşlar, piyasalar ve finansman yoluyla baskı oluşturulduğunu dile getirdi. Fidan, sorumlu devletlerin bu sorunlara mümkün olduğunca barışçıl çözümler araması gerektiğini söyledi.
“Diyalog Ve Diplomasi Tercih Edilmeli”
Toplantılarda Ukrayna’daki savaşın yanı sıra İran, Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar ve İsrail’in bölgedeki istikrarsızlaştırıcı potansiyel rolünün de ele alındığını aktaran Fidan, bütün başlıkların ortak pozisyonlar çerçevesinde değerlendirildiğini belirtti.
Fidan, “Masanın etrafındaki bütün ülkeler daha fazla savaşın yaygınlaşmasını istemiyorlar. Savaşın hem Körfez’den hem Ukrayna’dan bir an önce durulmasına ve ateşkes olmasına taraftarlar ve bu önemli; bütün ülkeler diplomasinin, diyaloğun tek yol olduğu konusunda hemfikirler” dedi.
Bu ortak mesajın bütün taraflara aynı şekilde iletilmesi konusunda karar alındığını açıklayan Fidan, İran’a yönelik yeni bir saldırının bölgedeki savaş ve çatışmayı yeniden yaygınlaştırabileceği konusunda katılımcıların hemfikir olduğunu söyledi. Fidan, bunun yerine diyaloğun ve diplomasinin tercih edilmesinin en doğru yaklaşım olduğu konusunda büyük ölçüde uzlaşı sağlandığını ifade etti.
Hürmüz Boğazı’nın bir an önce açılması ve Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların sona ermesi gerektiğini vurgulayan Fidan, bu hedeflere uygun diplomatik yöntemler, araçlar ve argümanlarla ulaşılması için değerlendirmeler yapıldığını kaydetti.
Toplantının katılımcıları, gündemi ve İstanbul’daki konumu bakımından son aylardaki önemli jeopolitik buluşmalardan biri olduğunu belirten Fidan, iki komşu coğrafyanın aktörlerinin Asya ile Avrupa’yı birleştiren İstanbul’da bir araya gelmesinin sembolik anlam taşıdığını söyledi. Fidan, toplantıya katılan bakanlara çözüm arayışları, dayanışma ve iş birliği iradeleri nedeniyle teşekkür etti.