Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, özellikle sağlık kuruluşlarında uygulanan 24 saat çalışma ve 24 saat dinlenme sisteminde fazla mesainin nasıl hesaplanacağına ilişkin önemli bir karara imza attı. Daire, 24 saatlik vardiyada bulunan bir çalışanın uyku ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceğini belirterek fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat olarak kabul edilmesi gerektiğini bildirdi.
Karara konu süreç, özel bir hastanede ambulans şoförü olarak görev yapan işçinin, fazla çalışma ücretlerinin ödenmediği gerekçesiyle işten ayrılmasıyla başladı. İşçi; kıdem tazminatı, ücret ve prim, yıllık izin, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesi’ne başvurdu.
Davalı şirket ise işçinin çalışma süresi içinde meydana gelen trafik kazalarında tamamen kusurlu olduğunu ve bu nedenle kendisine ihtarname gönderildiğini savundu. Şirket, çalışanın ayrıca mazeret göstermeden işe gelmediğini ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini öne sürdü.
İş Mahkemesi davayı kısmen kabul etti
Davayı inceleyen İş Mahkemesi, özel hastane ile ambulans şirketinin işçinin alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna karar verdi. Mahkeme, ödenmeyen fazla çalışma ücretleri bulunduğu gerekçesiyle işçinin sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini değerlendirdi ve kıdem tazminatı ödenmesine hükmetti.
Tanık beyanlarını da dikkate alan mahkeme, işçinin fazla mesai yaptığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını belirleyerek davayı kısmen kabul etti.
Kararın istinafa taşınması üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin 24 saat çalışıp ardından 24 saat dinlendiğini tespit etti. Sağlık sektöründe çalışan işçinin her an acil bir işle karşılaşabileceğini belirten tanık anlatımları da değerlendirmeye alındı.
Bölge Adliye Mahkemesi, çalışanın bu nedenle uyku ihtiyacını karşılayamadığı yönündeki değerlendirmeyi esas aldı ve fazla çalışma hesabında hata bulunmadığı sonucuna vardı. Ancak işçinin 28 gün yıllık izin kullandığının belirlenmesi nedeniyle yıllık izin ücretinin yeniden hesaplanması gerektiğine hükmederek davalıların istinaf başvurusunu kabul etti.
Yargıtay fiili çalışma süresini 14 saat kabul etti
Dosyanın temyiz edilmesinin ardından inceleme Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından yapıldı. Daire, işçinin özel bir hastanede ambulans şoförü olarak görev yaptığını ve yaptığı işin niteliğini dikkate aldı. Buna göre çalışanın 24 saatlik vardiya sırasında uyku ve diğer zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceği değerlendirildi.
Yargıtay kararında, mahkemenin işçinin uyuma imkânı bulunmadığı kabulüyle günlük dört saatlik ara dinlenmesini düşerek 20 saat çalıştığı sonucuna vardığı hatırlatıldı. Daire ise yerleşik uygulaması uyarınca çalışma süresinin 24 saat olduğu durumlarda işçinin fiilen en fazla 14 saat çalışabileceğini belirtti.
Kararda, “Bu durumda işçinin çalıştığı günlerde günlük 11 saati aşan 3 saatlik çalışması fazla çalışma sayılarak sonuca gidilmelidir” ifadelerine yer verildi. Böylece 24 saatlik vardiyanın tamamının fiili çalışma olarak değerlendirilmemesi gerektiği ortaya konuldu.
Bordrolar ve yıllık izin günleri de hesaba katılacak
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyada işçiye ait ücret bordrolarının bulunduğuna ancak bunların mahkeme tarafından değerlendirilmediğine de dikkat çekti. Fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücretleri yönünden davalıların sunduğu bordrolar incelenmeden karar verilmesinin hatalı olduğu belirtildi.
Daire ayrıca çalışanın yıllık izinde bulunduğu günlerin fazla çalışma ücreti hesabına dahil edilmemesi gerektiğini vurguladı. Buna rağmen yıllık izin günlerinin hesaplamadan çıkarılmamasını da bozma gerekçeleri arasında gösterdi.
Yargıtay’ın değerlendirmesi doğrultusunda, 24 saatlik vardiyada fiili çalışma süresi en fazla 14 saat sayılacak. Bunun günlük 11 saati aşan üç saatlik bölümü ise fazla çalışma kapsamında değerlendirilecek. Ücret bordroları, ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları bakımından incelenecek; yıllık izin kullanılan günler de fazla çalışma hesabının dışında tutulacak.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının oy birliğiyle bozulmasına karar verdi.